Chương 5: Tiếng Kêu Trước Cửa Công

Gió sớm thốc mạnh qua cổng huyện môn làm lay động vạt lam sam giản dị của quan Khâm sai. Chu Doãn Nghị dừng bước ngay trước mũi kiệu, đôi mắt phượng sắc bén không rời khỏi bóng dáng còng rạp của lão già trăm tuổi đang quỳ phục giữa lòng đường lát đá.

Bốn bề tĩnh lặng như tờ. Dân chúng nghèo đói từ các thôn xóm quanh huyện lỵ tụ tập đông nghẹt hai bên đường, hàng trăm ánh mắt khắc khổ dồn cả vào hai bàn tay gầy guộc run rẩy của Cung Hữu Trọng. Lão dập đầu xuống nền đá lạnh buốt, trán chạm sát kẽ gạch, hai tay vẫn nâng niu mảnh đất sét vỡ giơ cao quá đầu:

“Thảo dân Cung Hữu Trọng, nguyên lại mục coi kho huyện Đông Triều, năm nay một trăm linh chín tuổi, xin dập đầu dâng vật chứng trước mặt Khâm sai đại nhân! Khố thóc Thần Nông không phải tự cháy do sơ ý, Đoàn Đốc lương không hề tự vẫn vì quẫn bách! Kính xin đại nhân thương xót mạng người và hạt thóc của muôn dân mà soi xét!”

Tiếng kêu khàn đục như tiếng đá mài vang vọng giữa chốn thanh thiên, từng tiếng ghim chặt vào lòng người nghe. Đỗ Cẩm đang quỳ rạp cách đó vài bước bỗng giật bắn người như phải bỏng. Gã lồm cồm bò dậy, hai tay túm chặt vạt áo thụng, mặt mày cắt không còn giọt máu, hớt hải chạy xộc tới trước mũi kiệu, sụp lạy như tế sao:

“Khâm sai đại nhân bớt giận! Xin đại nhân thứ tội kinh động! Lão Trọng này đã hơn trăm tuổi, mắt lờ tai điếc, tính tình lẩm cẩm gàn dở từ lâu! Đêm qua khố thóc bốc cháy, gã Khiêm làm đổ đèn dầu thiêu rụi chái kho rồi chết ngạt, án tích rành rành. Bản huyện vì thương xót lão Trọng tuổi cao sức yếu nên mới nương tay khuyên nhủ về nghỉ ngơi, ai ngờ lão lại phát chứng hoang tưởng, nghe lời xúi giục ra đây nói càn trước pháp giá! Quân bay đâu, mau dìu lão cụ về chòi, chớ để làm vướng bận đại nhân vào công đường!”

Mấy tên lính tuần đinh toan xấn tới, nhưng Chu Doãn Nghị chỉ khẽ đưa một ngón tay lên. Động tác nhẹ như không ấy khiến đám lính lệ tức khắc khựng lại, dán chặt chân xuống đất, không một kẻ nào dám thở mạnh.

Chu Doãn Nghị không thèm liếc nhìn Đỗ Cẩm lấy nửa mắt. Ngài tiến tới trước mặt lão Trọng, cúi người xuống, vươn bàn tay thon dài đỡ lấy đôi cổ tay xương xẩu của lão già bách niên:

“Lão trượng hãy đứng dậy. Trăm tuổi trong thiên hạ là bậc thượng thọ hiếm thấy, triều đình còn kính trọng ban lụa tặng gậy, cớ sao phải quỳ gối chịu nhục giữa chốn bụi trần thế này?”

Lão Trọng nương theo cánh tay rắn rỏi của vị Khâm sai đứng thẳng dậy. Lưng lão còng xuống, nhưng đôi mắt sâu hoắm dưới hàng mi bạc trắng vẫn sáng quắc, đối diện thẳng thắn với ánh nhìn của Chu Doãn Nghị. Nhược Thu vội bước lên một bước, cung kính đỡ lấy chiếc gậy tre ngâm của thầy.

Chu Doãn Nghị đưa mắt nhìn vào mảnh đất sét nằm trong lòng bàn tay chai sần của lão Trọng. Ngài đón lấy vật chứng, lật qua lật lại dưới ánh nắng sớm vừa hé rạng. Mảnh bùn nhỏ bằng nửa quân bài, thô ráp, mép nứt vênh ngược lên như cánh sò hé mở, ruột đất loang lổ sắc đỏ gạch.

“Đây là vật gì?” Chu Doãn Nghị trầm giọng hỏi.

“Bẩm Khâm sai đại nhân,” lão Trọng cất giọng chậm rãi, mạch lạc từng lời, “đây là một mảnh bùn đất sét niêm phong then cửa ngoài khố thóc Thần Nông đêm qua. Bốn mươi năm trước, chính già này là người đặt ra quy thức trộn đất sét phù sa lắng đáy sông Kinh Thầy với bột xơ sợi gai và nước tro trấu đặc quánh để trát kín then kho. Đất sét mịn dòng Kinh Thầy vốn thuần tính, khi khô tự nhiên sau một ngày đêm sẽ co ngót đều đặn, bề mặt đanh chắc, phẳng phiu xám mịn, bám chặt vào thớ gỗ lim như da liền thịt.”

Lão Trọng chỉ ngón tay thô ráp vào đường nứt vỏ sò trên mảnh vật chứng:

“Nhưng đại nhân nhìn xem, mảnh bùn này ruột nở xốp, thớ nứt toác hình vỏ sò, mép đất cong vênh hướng ra ngoài, mặt trong đỏ rực như gạch nung dở. Đêm qua mưa dầm dề, hơi ẩm ngoài trời ngập ngụa, bùn trát từ chiều hôm trước tuyệt đối không thể khô giòn theo cách này. Chỉ khi có kẻ đắp bùn ướt mới tinh rồi dùng thanh sắt nung đỏ dí sát vào để cưỡng bức sấy khô cấp tốc, thớ đất bị bức nhiệt cục bộ từ ngoài mới cong queo biến dạng như thế! Then ngoài bị mở ra rồi ngụy tạo niêm phong lại trong đêm, thì làm sao có chuyện Đoàn Đốc lương tự nhốt mình đốt kho từ bên trong?”

Lời lão Trọng vừa dứt, dân chúng đứng xem xôn xao bàn tán. Những lão nông cả đời làm bạn với ruộng đồng, bùn đất đưa mắt nhìn nhau, gật đầu lia lịa. Đất đai sông ngòi không biết nói dối, người làm ruộng ai nấy đều thấu hiểu sự co ngót của bùn khô.