Chương 6: Mạch Đất Sét Trắng Núi Ráng

Bụi đường phía rặng dừa xa xa cuộn lên một làn khói mỏng rồi tan dần theo hướng cỗ xe ngựa gấm hoa vừa khuất dạng. Cụ Kiều Thế Phong khẽ nheo đôi mắt đã hằn sâu dấu vết của một trăm bốn mươi mốt năm sương gió, nhìn thấu tia nhìn hằn học sau tấm rèm lụa hạ vội của Đỗ Bá Giàu. Cụ quay sang vỗ nhẹ lên vai Kiều Đại Hải, giọng trầm ấm mà đanh thép:

“Kẻ buôn gian đã chột dạ tháo lui, nhưng bụng dạ chúng như rắn độc luồn hang sâu, ắt chẳng chịu ngồi yên đâu con. Đừng bận lòng ngóng theo bóng xe nữa, việc cứu sống vạn sinh linh không thể chậm trễ dẫu chỉ một khắc. Đi thôi các con, theo lão lên đồi Ráng!”

Trần Vũ Lâm lập tức chia đôi toán quân đồn trú, cắt cử một nửa ở lại bảo vệ lán trại và bờ cống, đích thân dẫn nửa còn lại mang theo giáo dài, đòn khiêng hộ tống đoàn người ngược dốc. Cụ Phong chống cây gậy tre già đi trước, bước chân dẫu chậm nhưng vững chãi lạ thường trên nền đất dốc lởm chởm rễ cây. Theo sau cụ là Đại Hải cùng hàng chục tráng đinh vạn chài vạm vỡ, vai vác cuốc chim, nẹp tre và những đôi bồ đan bằng nứa tép còn thơm mùi khói bếp.

Càng lên cao, gió bấc thổi qua tán rừng dẻ già càng rít từng hồi buốt lạnh. Lá mục ẩm ướt phủ dày từng lớp nâu thẫm dưới chân. Đi chừng hai tuần hương, đến một sườn dốc thoai thoải khuất gió bấc nhưng đón trọn luồng khí ấm từ biển thổi vòng qua eo núi, cụ Phong dừng bước. Cụ chỉ đầu gậy tre vào một gò đất thoai thoải nằm dưới bóng những gốc dẻ cổ thụ:

“Dừng lại ở đây. Các con hãy nhìn kỹ đám rêu nhung mọc xanh rì dưới chân gốc dẻ kia. Nơi nào rễ dẻ ăn sâu mà lá rụng không mục đen thành bùn thối, chỉ khô quắt rồi kết thành lớp màng xốp, ấy là dấu hiệu bên dưới có vỉa sét dẻo níu giữ mạch ngầm. Gạt hết lớp lá mục với đất mùn đen này đi!”

Đại Hải cùng mấy thanh niên vạm vỡ lập tức vung cuốc. Lớp mùn rừng xốp đen dày chừng hai gang tay nhanh chóng bị bới tung sang hai bên, để lộ ra một tầng đất màu xám tro pha lẫn đá sỏi lởm chởm. Mấy thợ trẻ thoáng lộ vẻ ngập ngừng, nhưng cụ Phong mỉm cười gật đầu khích lệ:

“Đừng nản. Đất quý giấu mình sâu dưới đá sỏi, tựa như lòng thiện lương nằm khuất sau những nhọc nhằn. Bổ sâu thêm ba thước nữa!”

Những nhát cuốc chim gõ chan chát vào lớp sỏi cứng, mồ hôi túa ra ướt đẫm lưng trần của đám trai tráng giữa trời đông lạnh giá. Khi mũi cuốc của Đại Hải cắm phập xuống một lớp chất mịn màng dẻo quánh, cả lưỡi sắt ngập lút không hề nghe tiếng sỏi cọ xát, chàng reo lên:

“Cụ cố ơi! Đất đổi màu rồi!”

Dưới đáy hố sâu vừa mở ra, một vệt đất màu trắng ngà mịn màng hiện lên dưới ánh nắng nhạt nhòa của buổi trưa mùa đông. Cụ Phong chậm rãi bước xuống mép hố, cúi mình đón lấy một tảng đất vừa được xắn lên. Cụ bóp vụn một góc, dùng ngón tay cái miết mạnh lớp đất mềm vào kẽ ngón tay trỏ. Đất sét mịn tưng như bột nếp xay nhuyễn qua ba lần rây, không hề gợn một hạt cát sạn li ti nào. Cụ đưa một mẩu nhỏ bằng hạt ngô lên đầu lưỡi, khẽ ngậm lại rồi nhắm mắt cảm nhận.

Mọi người nín thở chờ đợi. Một lát sau, cụ mở mắt, ánh nhìn rạng ngời vẻ mãn nguyện:

“Đúng là mạch sét ngọc của núi Ráng rồi! Vị ngọt bùi thanh khiết, ngậm vào tan đều trên đầu lưỡi, không chát đắng phèn chua, không tanh nồng mùi bùn rác. Đất này chịu được nhiệt nung chín đợt lửa đượm mà không nứt toác, giữ được hơi ấm trọn bảy ngày bảy đêm. Nhớ lấy khẩu quyết của nghề tổ: sét nặn niêu hầm phải dẻo như sáp ong, trắng như bột gạo, khô không giòn vỡ, ướt không bết dính. Có được đất này, một ngàn niêu đất của chúng ta mới mong giữ trọn hồn cho hạt muối!”