Chương 13: Phép lắng tro rơm

Lời cụ Cố như giọt sương mai rỏ xuống thấu suốt lòng dạ Chu Vĩnh Triết. Ngồi trên mép chõng tre bên ngọn đèn dầu leo lét, khẽ siết ngón tay trỏ còn quấn dải vải trắng, Triết thấy bao nỗi u uất sau lời thề máu ban chiều bỗng chốc lắng dịu. Cụ Cảnh dặn dò tường tận cách múc nước giếng khơi rửa vạc, cách nhen củi mít giữ than đượm và phép hòa tro rơm nếp gạn nước trong. Triết nuốt từng lời vào tâm can, cúi đầu lạy Cố rồi lui ra. Suốt đêm ấy, chàng trằn trọc đếm từng tiếng gà gáy sang canh, lắng nghe tiếng sóng sông Trà vỗ bờ bãi bồi.

Trời vừa hửng sáng ngày thứ sáu trong hạn giao kèo, sương muối trên triền sông Trà Khúc bắt đầu tan dần. Con đường đất đỏ dẫn vào cổng lò Cảnh Ký đã rộn rã tiếng bước chân. Tin cụ Tiên chỉ một trăm lẻ hai tuổi đích thân đứng vạc cứu vãn mẻ đường chết cặn lan nhanh khắp làng An Hội.

Sân lò lát gạch tàu hôm nay đông nghịt người. Ngoài thợ bạn và tộc nhân họ Chu, bà con chòm xóm cũng kéo đến vây quanh thềm đá. Lý trưởng Phan Đăng Khôi mặc áo the đen, tay phe phẩy quạt xếp trúc, cùng các vị bô lão bước vào với vẻ hồ nghi xen lẫn chờ đợi. Ở góc sân, ông Chu Thúc Bản cùng mấy người chi thứ đứng túm tụm bàn tán, thỉnh thoảng lại liếc nhìn hai chiếc vạc đồng với ánh mắt e dè.

Triết hít một hơi sâu, xắn cao ống tay áo nâu quá khuỷu bước ra giữa sân gạch. Hai chiếc vạc đồng lớn đứng trơ trọi, đáy vạc phủ nguyên lớp màng cặn đen kịt xù xì bốc lên mùi the khét.

— Thằng Triết! Cứ theo lời Cố dặn đêm qua mà làm! — Tiếng cụ Cảnh trầm ấm vang lên.

Cụ Cảnh chống gậy tre ngà, chậm rãi ngồi xuống chiếc chõng tre bên chái lò. Bà Chu Thị Lành tất tả theo sau đỡ tay cha, mắt ánh lên vẻ lo âu nhưng chất chứa niềm tin cậy.

Triết khoanh tay dạ một tiếng thật giòn rồi chạy ra bờ giếng khơi múc nước. Đứng bên mép vạc, chàng dội mạnh từng gáo nước lạnh buốt rồi cầm nắm bùi nhùi xơ mướp già kỳ cọ cật lực.

Từng mảng cặn đen sì do bột vôi sống và mật non kết tụ gặp nước lạnh liền rã vụn dưới sức chà xát dẻo dai. Triết cọ từ thành vạc xuống đáy, mồ hôi ướt đẫm trán. Chàng dội thêm ba lượt nước trong, dùng khăn vải thô lau miết cho đến khi lòng đồng đỏ au, sáng bóng hiện ra sạch bong, không còn vương mảy may chút bụi bẩn hay mùi khét nào.

Dân làng đứng xem khẽ ồ lên tán thưởng. Lý trưởng Khôi gật gù, quạt trúc phe phẩy chậm lại.

Triết thoăn thoắt xếp những thanh củi mít khô nỏ vào cửa lò rồi nhóm lửa. Củi mít già bén lửa rất êm, ngọn lửa đỏ hồng tỏa nhiệt đều mà không bốc khói muội.

Khi hơi nóng lan tỏa khắp thân vạc, Triết cùng hai thợ phụ khiêng lu sành đựng mật mía non từ kho chái tây trút vào. Thứ mật dầm mưa có màu vàng đục lờ đờ, vừa gặp nhiệt độ cao đã sủi bọt to tướng, phả ra luồng hơi khét đục cay nồng.

Mùi chua xộc vào mũi khiến mấy cụ già phải lấy vạt áo che miệng. Ông Chu Thúc Bản lắc đầu làu bàu:

— Mật non ủng phèn thế này, đun lên chỉ tổ cháy khét thành tro, làm sao mà kéo tơ nổi!

Triết nghẹn ngào, tim đập thình thịch trước những lời bàn tán. Chàng nhìn về phía chõng tre. Cụ Cảnh vẫn ngồi tĩnh tại, đôi mắt mờ đục nhìn xuyên làn khói sớm. Cụ khẽ gõ đầu gậy tre ngà xuống nền gạch tàu:

— Triết! Đưa liễn tro rơm nếp lại đây con!

Triết vội chạy vào chái sau, bưng chiếc liễn sành da lươn đựng tro rơm nếp mịn màng xám trắng ra trước mặt cụ Cố. Cụ Cảnh xoa nhẹ lớp tro mịn, khẽ ngửi rồi gật đầu: