Chương 20: Ngọc thạch kết tinh

Tiếng “tách... tách...” dội ra từ sau vách đất buồng ủ không lọt qua đôi tai trăm tuổi của cụ Chu Hoài Cảnh. Cụ chống gậy tre ngà nơi bậc cửa chái sau, chòm râu bạc khẽ rung theo nhịp thở khoan thai. Mắt cụ tuy phủ màng sương mờ đục của năm tháng, nhưng tâm trí sáng tỏ như gương soi. Cụ nhận ra ngay dáng hình Triết đang nín thở, bàn tay siết chặt bắp tay run rẩy của chú Ba Khiêm, hai cặp mắt cùng trừng trừng dán vào cánh cửa buồng ủ trét kín bùn non.

— Cố... Cố nghe thấy không? Trong lu có tiếng nứt! — Giọng Triết thì thào mừng rỡ mà vẫn thấp thỏm, như sợ chỉ một tiếng động mạnh cũng làm tan vỡ điều kỳ diệu bên trong.

Cụ Cảnh bước lại gần, đặt bàn tay khô ráp lên vai hai đứa cháu chắt:

— Đừng cuống. Đó là tiếng hoa đường cựa mình kết ngọc đấy. Mật già gặp hơi ấm thuần khiết của than củi mít, cặn bã đã được lọc sạch, giờ là lúc từng hạt ngọt bám vào mạng chỉ mà đơm hoa. Nhưng nhớ lấy, nấu đường cũng như làm người, chặng cuối cùng này càng không được nóng vội. Cứ để buồng ủ nguội dần theo con nước ngoài sông, đợi hơi nóng lắng hẳn thì ngọc mới bền, không nứt vỡ khi đón gió trời.

Nghe lời răn dạy, Khiêm thở hắt ra một hơi dài, hai vai chùng xuống như trút được gánh nặng nghìn cân. Triết khẽ gật đầu, buông tay chú ra, ánh mắt tràn ngập niềm kính cẩn. Cụ Cảnh mỉm cười, bảo hai chú cháu thu xếp que cời, chỉ để làn than le lói dưới rãnh ngầm rồi cùng lui về chái bếp nghỉ ngơi, đợi thời khắc buồng ủ ráo nguội trọn vẹn.

Thời gian chầm chậm trôi qua. Đến rạng sáng ngày thứ mười kể từ lúc niêm phong buồng ủ — cũng là ngày thứ mười tám của hạn giao kèo hai mươi ngày — sương sớm ven sông Trà Khúc bắt đầu tan dần dưới ánh bình minh ửng hồng. Gió chướng giá buốt của những ngày trước đã dứt hẳn, nhường chỗ cho ngọn gió nam lành thổi qua rặng tre ngà.

Trước khi mở buồng ủ, cụ Cảnh bảo bà Lành bày một án gian nhỏ nơi sân gạch chái sau. Cụ chỉnh lại vạt áo the đen, cùng Triết và Khiêm kính cẩn thắp ba nén hương tạ ơn trời đất và tiên tổ họ Chu đã che chở cho lò đường Cảnh Ký vượt qua cơn bĩ cực. Khói hương trầm lượn lờ bay thẳng lên trời biếc, lòng cụ Cảnh thanh thản lạ thường.

Lễ tạ vừa dứt, cụ Cảnh dằn nhẹ gậy tre ngà xuống nền gạch:

— Mở cửa đi các con. Đón ngọc về nhà!

Khiêm cầm chiếc dao tre cẩn thận nạo từng mảng bùn khô bám quanh then cài gỗ lim. Bùn rơm rụng lả tả. Triết đưa hai cánh tay rắn chắc đẩy mạnh then cửa. Tiếng gỗ cọt kẹt vang lên, cánh cửa buồng ủ từ từ mở rộng. Ngay tức khắc, một luồng khí thanh mát đượm hương ngọt ngào ngạt phả ra ngoài sân. Mũi cụ Cảnh phập phồng đón lấy luồng hương ấy. Không còn mùi khét nồng của vôi sống hay vị the chua của mật non, mà chỉ thuần một mùi thơm thanh khiết như mía de chín rộ trên nương phù sa mùa gặt.

Cụ Cảnh chống gậy khoan thai bước vào gian buồng ủ mộc mạc. Mắt cụ dừng trước chiếc lu sành da lươn đầu tiên đặt ngay gian giữa — nơi chứa vạc mật cụ cùng Triết đã nhọc công dùng nước tro rơm nếp và lòng trắng trứng cứu vãn hôm nào.

— Triết, dỡ nắp lu xem nào con — giọng cụ Cảnh trầm ấm ngân vang.

Triết run run gỡ lớp rơm rạ phủ trên miệng lu, bóc từng lớp lá chuối khô đã se lại. Miệng lu mở ra, để lộ sắc mật nâu vàng óng ả. Chú Ba Khiêm vội bưng chiếc chậu đồng sạch ghé sát mép bệ. Triết luồn hai tay ôm chặt thân lu, từ từ nghiêng đáy gạn lớp mật rỉ thừa còn đọng bên trong. Dòng mật rỉ đặc sánh, sẫm màu tuôn ra chậu đồng êm ả, không một tiếng động.

Khi giọt mật rỉ cuối cùng vừa róc hết, vòm ánh sáng ban mai từ ô thông gió trên mái rọi thẳng xuống lòng lu sành.

Mắt cụ Cảnh dù mờ đục vẫn nhận rõ luồng sáng lấp lánh bừng lên trước mắt. Giăng mắc khắp miệng lu xuống đáy là những sợi chỉ ken hình chữ thập, và bám chặt lấy mạng chỉ ấy là từng khối đường phèn trong suốt như pha lê, góc cạnh vuông vức, lấp lánh muôn vàn tia sáng như ngọc thạch tạc hình. Từng chùm hoa đường kết thành tảng lớn, tinh khiết không vương một hạt bụi, óng ánh như sương mai ngưng đọng giữa đất trời.

— Trời Phật phù hộ... Ngọc đường nở thật rồi Cố ơi! — Triết thốt lên nghẹn ngào, hai mắt mở to vì xúc động.

Cụ Cảnh đưa bàn tay gầy guộc vịn vào miệng lu. Ngón tay thô ráp của đời thợ trăm tuổi khẽ chạm vào tảng đường mát rượi. Cụ khẽ bấm tay, bẻ một mẩu đường nhỏ nơi góc giàn chỉ. Tiếng “rắc” giòn tan vang lên thật đanh, mảnh đường gãy gọn ghẽ, vuông vắn như viên đá quý. Cụ Cảnh chậm rãi đưa mẩu đường vào miệng.