Chương 7: Váng mật đáy nồi

Tiếng đũa cả va chạm khô khốc vào miệng vạc đồng gióng lên một âm vang lạnh toát, nện buốt vào lồng ngực Chu Vĩnh Triết. Bát nước giếng đá ong đặt chông chênh trên bờ kệ gỗ sóng sánh từng gợn nhỏ, giọt mật vỡ vụn trôi dạt lềnh bềnh, biến làn nước trong veo mát lành thành một màu đục ngầu nhớp nháp.

Triết cắn chặt môi dưới đến rớm máu để xua đi cơn choáng váng đang dâng lên trong óc. Chàng không thể buông xuôi, không được phép gục ngã khi ngọn lửa dưới đáy lò vẫn đang rực hồng và ánh mắt của bao nhiêu người trong họ còn dõi theo từng cử chỉ của kẻ giữ vạc. Hít một hơi thật sâu nén chặt lồng ngực, Triết cúi rạp người xuống cửa lò, vội vã đưa thanh cời sắt móc bớt mấy khúc củi mít đang bén lửa rừng rực thả ra nền đất nện, chỉ để lại một lớp than đỏ ửng nhằm hãm bớt sức nóng.

— Thưa các bác, mau phụ cháu một tay! Rút bớt củi nẹp sang hai bên, chớ để lửa táp vào sườn vạc!

Mấy người thợ phụ nghe tiếng chàng giục giã, tuy mặt mày còn xanh ngắt vì mùi khói lạ nhưng cũng tất tả cầm xẻng gạt tro, lùi củi. Khi độ nóng đã hạ bớt, Triết lập tức xoay người sang bên chái hiên, nhấc chiếc gáo dừa múc lấy một gáo nước vôi trong từ chiếc ghè sành da lươn. Chiếc ghè này đựng vôi củ loại tốt mà Triết đã đích thân tôi từ ba ngày trước, lọc qua ba lớp vải màn mịn màng, nước trong văn vắt như mắt mèo, ngọt dịu và mát lạnh nơi đầu ngón tay. Trong phép gia truyền của lò Cảnh Ký, khi mật mía gặp tiết trời ẩm ương sinh ra vị chua gắt, người thợ cả phải dùng nước vôi trong đã lắng kỹ rưới nhẹ quanh mép vạc để trung hòa, giữ cho mật đằm lại rồi mới nổi bọt sạch.

Chàng cẩn trọng nghiêng gáo dừa, rưới từng vệt nước vôi men theo vành vạc đồng, hai mắt không rời khỏi tâm mật đang sôi:

— Lặng đi nào... làm ơn lặng đi...

Thế nhưng, điều kỳ diệu của bao đời tổ tiên không hề xảy ra. Vệt nước vôi trong vừa chạm vào mặt mật, chẳng những không làm dịu đi cơn sôi trào thô bạo mà trái lại, mặt vạc đồng như bị châm thêm dầu vào lửa. Tiếng sôi réo sùng sục bỗng chuyển thành những đợt ục ục đục ngầu, cuộn trào lên từng mảng bọt xám ngoét, dày cộp và nhơm nhớp tựa rêu mốc nổi trên mặt đầm lầy. Lớp váng bọt ấy đặc quánh lại, quyện lấy những hạt cặn lấm tấm không tan, bám chặt vào thành vạc rồi cháy sém, tỏa ra một mùi khét nồng cay xè khiến sống mũi chàng nhức buốt.

Hơi khói ngùn ngụt thốc ngược vào mặt. Một mùi chua loét, nồng nặc và the the của mật non chưa chín tháng bốc lên đặc quánh, át hẳn mùi thơm lừng cố hữu của củi mít và mía de. Mùi vị ấy không thể nhầm lẫn được, nó y hệt thứ mùi chua the vương trên gấu quần chú Ba Khiêm giữa đêm mưa canh ba vừa rồi.

Bàn tay Triết run lên bần bật. Chàng không muốn tin vào linh cảm tồi tệ đang thành hình trong đầu. Chàng ngập ngừng nhúng đầu ngón trỏ vào giọt mật dính nơi gờ chiếc muôi đồng vừa vớt ra, Triết chần chừ một khắc rồi đưa lên đầu lưỡi nếm thử.

Một vị chát đắng buốt nhói xộc thẳng lên cuống họng, the the đến mức tê dại cả chân răng! Vị ngọt thanh tao, bùi ngậy đượm đà của giống mía de bãi bồi ven sông Trà Khúc đã hoàn toàn biến mất, chỉ còn lại một thứ nước dịch lợ lờ, chua gắt như giấm ủ hỏng hòa lẫn bột vôi sống chưa tôi. Cảm giác the buốt cào xé nơi đầu lưỡi khiến Triết phải rùng mình, vội ngoảnh mặt nhổ mạnh xuống chân cột lò.

— Không phải mật mía de... Đây là mật non thượng nguồn bị ép non dầm mưa, lại còn bị lẫn thứ gì lạ lùng cay khét... — Triết bàng hoàng thì thào, cổ họng nghẹn ắng.

Đang lúc chàng chới với giữa nỗi kinh hoàng, một bàn tay gầy guộc run rẩy khẽ chạm vào bờ vai chàng. Bà Chu Thị Lành tất tả chạy tới từ góc chõng tre, trên tay bưng chiếc liễn sành đựng lòng trắng trứng gà tươi vừa mới đánh tơi xốp, bọt trứng trắng muốt mịn màng như bông gòn. Gương mặt người phụ nữ luống tuổi tái nhợt đi vì âu lo, giọng bà lạc đi giữa tiếng vạc sôi ầm ĩ:

— Triết ơi, con bình tĩnh! Đừng rối ruột rối gan mà hỏng việc! Để bà cô rưới lòng trắng trứng gà vào xem sao. Hồi trước có mẻ mật bị ngập lũ cũng nhờ lòng trắng trứng tươi mà gom hết cặn bã nổi lên đó con!

Triết như người sắp đuối nước vớ được cọc gỗ, vội lùi sang một bên, hai tay giữ chặt chiếc muôi đồng cán dài:

— Dạ bà cô, cô rưới nhẹ tay men theo chiều gió, để cháu quấy đũa cả gom bọt!