Chương 12: Lời hẹn trước sân xã

Hai bàn tay nhỏ thó của thằng Đăng bấu chặt lấy gấu áo bà ba đen làm vạt vải sờn rách giật giật từng cơn. Cụ Hằng đứng chết lặng giữa chái bếp, đầu gậy tràm già cắm miết xuống nền đất nện ẩm ướt. Tiếng thở dốc của đứa cháu nội phả ra từng luồng nóng hổi, hòa vào mùi khói trấu un muỗi lượn lờ bảng lảng quanh chái nhà.

Cụ không vội gạt tay cháu ra. Bàn tay khô ráp đầy những đốm đồi mồi của cụ khẽ đặt lên mu bàn tay đang run bần bật của thằng bé, siết nhẹ lại. Lớp bùn non ngoài bến rạch còn dính lem nhem nơi ống quần nó, mùi tanh nồng của rong rêu và nước bạc bốc lên ngai ngái.

"Mày đứng thẳng cái lưng lên coi, thằng Đăng." Giọng cụ trầm đục, từng tiếng rành rọt rớt xuống giữa gian bếp tịch mịch. "Trời chưa sập. Có bà ở đây, chưa ai bứng được một cọng ngó sen nào của ông nội mày đâu."

"Nhưng mà... năm triệu đồng lận đó bà..." Đăng mếu máo, ngón tay vẫn níu chặt vạt áo cụ. "Chú Tấn tính dồn ép ranh cho bà lùi sâu một tầm sào, chiều mai múc đầm nuôi cá lóc bông thiệt đó bà ơi..."

"Tao nghe rồi." Cụ Hằng nheo mắt nhìn qua khe liếp nứa, hướng về phía rặng gáo nước mờ mịt trong bóng đêm. "Tiền bạc của lái buôn dẫu có chất cao thành núi cũng không mua nổi cái lý lẽ của đất đai. Mày vô rửa chân cẳng rồi lên giường nằm. Giữ cho cái đầu mày sáng dạ, việc ngày mai để bà tính."

Cụ đẩy nhẹ vai cháu vào buồng trong. Khi tiếng thở của thằng Đăng bắt đầu đều đặn sau tấm màn vải úa màu, cụ Hằng vẫn ngồi bất động bên chiếc bàn con. Ngọn đèn hột vịt tỏa ra vầng sáng vàng đục, soi rõ những nếp nhăn chằng chịt trên trán cụ. Suốt mấy mươi năm qua, từ hồi ông Lộc còn sống cho tới ngày ông nằm xuống dưới gò đất cao, cụ quen thói nhẫn nhịn, sống thu mình để giữ trọn cái tình làng nghĩa xóm. Ai lấn một tấc bờ, cụ lùi một bước; ai tranh một vụ cá đồng, cụ mỉm cười cho qua. Nhưng lần này, lòng tham của bọn chúng đã chạm đến gốc rễ mồ hôi của người đã khuất, nhắm vào chỗ nương tựa duy nhất của đứa cháu côi cút. Cụ biết rõ, cái thế nhẫn nhịn bấy lâu nay đã đến lúc phải rũ bỏ.

Trời vừa hửng sáng, con gà trống le te gáy dồn ngoài bụi tre gai. Nước lũ sau một đêm lại dâng thêm chừng nửa tấc, liếm sát mép thềm nhà.

Cụ Hằng ngồi trước chiếc gương con bị ố góc, cẩn thận chải lại mái tóc bạc trắng như cước rồi cuộn thành một búi tròn thấp sau gáy, găm chặt lại bằng cọng giang khô chuốt bóng. Cụ thay chiếc áo bà ba đen lành lặn nhất, vắt dải khăn rằn cũ lên vai, tay cầm chắc chiếc gậy tràm già. Nhìn thằng Đăng vẫn còn say ngủ, cụ khép hờ cánh cửa liếp, chống gậy bước xuống bờ đất sũng nước.

Con đường liên ấp dẫn ra trạm ủy ban xã Tân Bình Thạnh nhão nhoét bùn non pha phèn. Mùa nước nổi năm nay hung tợn hơn mọi bận, từng dề lục bình tím ngắt dạt kín các mương rạch, ngọn cỏ năn ngập sâu dưới dòng nước đục ngầu phù sa. Từng bước chân trần của bà lão tám mươi tám tuổi bấm sâu vào lòng đất trơn trượt. Gió chướng sớm mai thổi thốc qua cánh đồng mênh mông, quất rát rạt vào hai bên má đồi mồi, nhưng lưng cụ vẫn thẳng, ánh mắt nhìn về phía giồng đất cao đầu xã không một chút nao núng.

Trụ sở ủy ban xã Tân Bình Thạnh là căn nhà cấp bốn lợp ngói đỏ đã ngả màu rêu phong, nằm nép mình bên rặng tràm rợp bóng. Chiếc xe đạp phượng hoàng màu xanh cánh chả dựng tựa vào gốc cây ven sân, vè xe còn bết đầy bùn đất khô cứng.

Cụ Hằng gõ đầu gậy xuống nền gạch tàu ngoài hiên, cất tiếng:

"Có chú cán bộ Sơn ở đây không?"

Bên trong phòng làm việc, một người đàn ông trạc ba mươi lăm tuổi mặc chiếc áo sơ mi cộc tay màu bộ đội bạc màu ngẩng đầu lên khỏi xấp hồ sơ. Thấy cụ già đứng tựa gậy nơi cửa, anh vội buông cây bút máy kim tinh xuống bàn, đứng bật dậy bước nhanh ra đón:

"Dạ, cụ Hằng! Trời đất ơi, đường sá mùa lũ trơn như mỡ gà, sao cụ không biểu thằng Đăng chạy sang báo một tiếng để tôi đạp xe qua, cụ lội bộ chi cho cực thân vậy cụ?"