Chương 13: Nét than trên bìa cũ

Gió chướng thốc từng chặp buốt lạnh qua phên nứa, quấn theo hơi nước ngai ngái của đất bãi sũng phèn. Minh Đăng đứng nép bên cột nhà chái bếp, ngóng bóng lưng còng của bà nội vừa chống gậy bước qua khỏi đám sậy rậm rạp đầu ngõ. Phía chân trời thượng nguồn Vàm Cỏ, những vệt mây đen kịt trườn tới như bầy trâu mộng hung hãn, nuốt chửng dải nắng hanh hao cuối cùng của buổi trưa.

Đăng vội chạy ra thềm đất đón lấy nón lá cho bà:

"Bà ơi, cán bộ xã chịu nghe lời bà không bà?"

Cụ Hằng chậm rãi cởi dải khăn rằn vắt lên vách, ánh mắt trầm lắng nhìn ra khoảng sân trũng:

"Người ta hẹn chiều ghé qua coi ngô khoai ra sao. Mày đi rửa mặt mũi cho sạch sẽ, lấy ấm nước mưa đặt lên bếp củi đun lại cho nóng."

Đăng dạ ran một tiếng rồi thoăn thoắt châm lửa. Nồi nước bốc khói nghi ngút chưa kịp nguội thì ngoài bờ đê đất đỏ đã vang lên tiếng xích sắt kêu lách cách quen thuộc. Chiếc xe đạp phượng hoàng màu xanh rêu cọc cạch chồm qua mấy ổ trâu lõng bõng nước. Cán bộ Nguyễn Văn Sơn xắn hai ống quần tây màu bộ đội lên tận gối, đôi bắp chân bê bết bùn non, tay xách chiếc cặp da sờn mép vội vã chống xe vào gốc ổi sẻ.

"Dạ, chào cụ Hằng! Đường đê mùa lũ này sình dữ quá, trơn trượt như bôi mỡ, trễ mất của cụ ít phút."

Sơn gạt chống xe, rửa vội bàn chân dưới lu nước mưa rồi bước lên hàng ba. Đăng bưng bát nước mưa ấm hai tay dâng lên:

"Dạ, con mời chú cán bộ uống nước."

"Cảm ơn cháu Đăng, ngoan quá." Sơn đỡ lấy bát nước, uống một ngụm rồi đặt cặp da lên chiếc bàn con bằng gỗ mít.

Cụ Hằng từ trong buồng bước ra, tay bưng bọc vải dầu sẫm màu đã được mở sẵn mối dây gai. Cụ đặt bọc giấy ố vàng xuống mép bàn trước mặt Sơn:

"Chú Sơn coi giùm tui. Đây là cuốn sổ ông Lộc nhà tui ghi chép từ mùa nước nổi năm một chín bảy sáu. Chuyện cắm cọc ém rễ giữ ranh giới năm hộ, ông ghi tường tận trong này."

Sơn trịnh trọng đón lấy tập giấy mỏng manh. Từng trang giấy xơ xác như lá khô, thơm mùi dầu tràm và khói bếp tích tụ suốt hai mươi năm. Anh lật giở từng tờ, đôi mày khẽ nhíu lại. Những dòng chữ quốc ngữ pha nét nôm cổ vuông vức, mực tàu ngả màu nâu nhạt xen lẫn các hình vẽ ký hiệu: chùm chấm tròn khoanh bồn rễ, bông hoa năm cánh xòe, chữ thập gạch chéo dưới đáy bùn... Nhưng tuyệt nhiên không có một con dấu mộc đỏ vuông vắn của cơ quan hành chính hay chữ ký xác nhận của ban nông nghiệp xã thời bấy giờ.

Sơn buông một tiếng thở dài nhè nhẹ, ngón tay gõ nhẹ lên mặt giấy ố:

"Dạ thưa cụ... Tập sổ này lưu giữ tâm huyết của bậc tiền nhân thật đáng quý. Nhưng khổ một nỗi, đây thuần túy là ghi chép canh nông của gia đình theo lối cổ, không có dấu mộc của chính quyền cũ hay bản đồ giải thửa đo đạc theo thước tấc Nhà nước. Chiều nay mang cuốn sổ này ra đối chất, bên anh Tấn hay chú Cương vịn vào cớ vẽ tay tùy tiện rồi bác bỏ thì tôi cũng khó bề dùng làm căn cứ pháp lý để bác yêu sách của họ."

Nghe tiếng thở dài của người cán bộ, cụ Hằng im lặng, bàn tay gầy gò đặt trên đùi khẽ siết lại làm nổi rõ những đường gân xanh. Đăng đứng bên vách, ngực đập thình thịch. Thấy nỗi thất vọng phủ bóng lên đôi mắt sâu thẳm của bà nội, Đăng cắn chặt môi dưới, không do dự thêm nữa, nó quay ngoắt người chạy vụt ra sau chái bếp.

Chỉ một thoáng sau, Đăng ôm ra một tấm bìa các-tông thùng mì gói to bằng chiếc mẹt nhỏ, các mép giấy đã sờn rách vì nước bùn dính vào. Đăng bước tới bên bàn, hai tay run run đặt tấm bìa chắn ngang giữa cuốn sổ cũ và chiếc cặp da của Sơn:

"Chú cán bộ ơi... Chú coi cái này đi chú!"

Sơn giật mình nhìn xuống. Trên nền bìa vàng xỉn, những nét than củi đen nhánh hiện lên rành rọt, thô mộc mà ngay ngắn đến kỳ lạ.