Về tác phẩm
Giới thiệu truyện
Năm 1996 tại xã Tân Bình Thạnh bên rìa Đồng Tháp Mười vào mùa nước nổi, Hứa Thị Diệu Hằng (88 tuổi) là bà cụ cả đời gắn bó với nghề trồng sen lấy hạt và ép dầu sen gia truyền trên thửa ruộng ngập nước rộng hơn ba mẫu. Chồng mất sớm, con cái lên thành phố làm ăn, cụ Hằng sống một mình cùng đứa cháu nội Hứa Minh Đăng (9 tuổi) mồ côi cha mẹ, tính tình nhút nhát hay khóc nhưng cần mẫn và có đôi tay khéo lạ thường—biết tước gân sen, bóc vỏ hạt và tết hoa sen giả từ lúc lên bảy. Mùa nước năm đó dâng cao bất thường, phá vỡ bờ bao chung giữa năm hộ gia đình trong xóm—và bùng lên tranh chấp ranh giới ruộng sen kéo dài hai mươi năm chưa giải quyết, đẩy cụ Hằng vào tình thế bị cô lập giữa làng xóm. Đứa cháu nhỏ tình cờ phát hiện ra cuốn sổ ghi chép của ông nội—người đã tự tay vẽ lại sơ đồ phân chia thửa ruộng ngày xưa bằng cách dùng đặc tính sinh trưởng của từng giống sen để làm mốc ranh giới tự nhiên, một bí quyết mà chỉ người trồng sen lâu năm mới hiểu. Bà cháu cụ Hằng cùng nhau giải mã cuốn sổ, dẫn các hộ trong xóm ra tận ruộng đối chiếu từng bụi sen già đánh dấu ranh giới năm xưa—vừa hoá giải tranh chấp, vừa thuyết phục cả xóm cùng đắp lại bờ bao chung trước mùa nước tiếp theo. Cái kết: ruộng sen được bảo toàn, mối quan hệ xóm giềng hàn gắn, và Minh Đăng được cụ Hằng truyền lại nghề ép dầu sen cùng cuốn sổ ông nội. Điểm độc đáo: Truyện dùng đặc tính sinh học của từng giống sen—màu cuống, hướng lá, chu kỳ nở—thay cho giấy tờ pháp lý làm bằng chứng hòa giải đất đai, kết hợp góc nhìn của đứa trẻ chín tuổi với trí tuệ dân gian của bà cụ tám mươi tám tạo ra tiếng nói kép vừa trong sáng vừa thâm trầm.
