Chương 20: Tờ biên bản đồng thuận

Cụ Hằng lặng lẽ nhìn theo chiếc xuồng ba lá của thằng Tấn cho tới khi cái bóng áo nâu sờn khuất hẳn sau khúc quanh rặng bình bát ngập nước. Tiếng mái dầm khua lách bách xa dần rồi chìm hẳn giữa tiếng gió chướng rít qua ngọn tràm già. Mặt nước kênh đỏ quạch phù sa thoáng chao nghiêng, từng vệt sóng nhỏ vỗ ì oạp vào bờ đất sạt lở. Bà khẽ thở ra một hơi dài, đặt chiếc nón lá rách vành xuống mé xuồng cui, rồi quay sang đưa tay sửa lại dải khăn rằn trên cổ thằng Đăng. Đôi mắt thằng bé còn đượm vẻ ngơ ngác nhưng hai gò má đã ửng hồng nhờ hơi ấm của củ khoai mì thím Bảy vừa cho.

“Thôi, bà con mình dọn ghè dọn chén rồi bơi xuồng qua nhà chú Tư Bình,” bà Hằng chống gậy tràm đứng thẳng lưng dậy, cất giọng rành rọt. “Nước thượng nguồn dâng từng giờ, việc giấy tờ phân ranh xong sớm chừng nào thì yên bụng lo đắp bờ bao chừng nấy.”

Đầu giờ chiều, nắng trưa chếch dần sang hướng Tây. Cả xóm tụ họp đông đủ dưới bóng râm mát rượi nơi hàng ba căn nhà ngói âm dương của Trưởng ấp Tư Bình. Căn nhà tọa lạc trên giồng đất gò cao nhất ấp Tân Bình Thạnh, bốn bề nước lũ dập dềnh vỗ sát chân móng gạch. Gió đồng thổi lồng lộng qua vách gỗ, xua bớt cái nồng nặc của phèn chua và bùn non bám đầy trên ống quần của những người vừa lội ruộng trở về.

Cán bộ địa chính Nguyễn Văn Sơn ngồi ngay ngắn bên chiếc bàn thao lao lên nước bóng lẫy. Anh cẩn thận mở cuốn sổ tay bọc vải dầu của ông Hứa Văn Lộc, đối chiếu từng nét chữ mực tàu đã ngả màu với tấm bìa các-tông vẽ than củi mà thằng Đăng đặt ngay ngắn trên mặt bàn. Cây bút máy trên tay Sơn di chuyển thoăn thoắt, ngòi sắt gai gai cọ vào mặt giấy kẻ ngang phát ra những tiếng sột soạt đều đặn.

Mọi người trong xóm ngồi vây quanh bộ ván gõ, nín thở dõi theo từng nét mực tím. Cụ Hằng ngồi ở chiếc ghế dựa bằng gỗ bằng lăng đối diện, đôi bàn tay gầy guộc chằng chịt vết đồi mồi đan chặt vào nhau trên đầu gậy tràm. Mắt một mí của bà không rời khỏi trang giấy trắng tinh đang dần phủ kín những dòng chữ ngay ngắn. Tám mươi tám năm cuộc đời, nếm trải biết bao mùa nước nổi từ thuở khai hoang mở đất, chưa bao giờ bà thấy từng tấc bùn, từng vạt sen của gia đình lại đứng trước lằn ranh hệ trọng như lúc này.

“Bà con nghe tôi đọc lại toàn văn bản dự thảo biên bản hòa giải ranh giới đất đai,” cán bộ Sơn đặt ngòi bút xuống khe nghiên mực, hai tay nâng tờ giấy lên ngang ngực, cất giọng dõng dạc.

Từng lời của Sơn vang lên rõ ràng giữa chái nhà tĩnh lặng. Bản biên bản ghi nhận chi tiết hiện trạng ba mẫu hai công ruộng sen trũng của gia đình cụ Hứa Thị Diệu Hằng, xác định ranh giới tự nhiên bất biến qua hai mươi năm canh tác dựa trên các mốc cọc tràm ngầm sâu ba tấc dưới bùn đáy. Phía Đông, ranh giới giáp ruộng nhà Nguyễn Văn Tấn chạy thẳng tắp theo năm cụm sen trắng bản địa từ gốc điên điển còi đến rặng gáo nước, nơi có cũi tràm bốn cọc ngàm chéo khóa chặt bồn rễ. Phía Tây, mốc giáp ruộng Trần Hữu Phước được định vị bằng bốn cọc tràm đóng hình chữ thập giữ bồn sen tím dưới mô đất bụi trâm bầu. Các phía tiếp giáp với phần đất của thím Lê Thị Bảy và anh Võ Kim Cương cũng được phân định rành mạch, bảo đảm giữ nguyên vẹn hiện trạng bờ bao chung để năm hộ cùng hiệp lực gia cố ngăn con nước lũ.

Khi Sơn đọc đến đoạn: “Toàn bộ các hộ gia đình tự nguyện thừa nhận mốc cọc tràm ngầm canh tác từ năm 1976 là ranh giới vĩnh viễn, cam kết không xâm lấn, không chuyển nhượng sai mục đích làm hủy hoại hệ sinh thái đồng trũng”, Trưởng ấp Tư Bình liền đập tay xuống mặt bàn cái đét:

“Chí lý! Giấy trắng mực đen rành rọt như vầy thì con cháu đời sau cứ chiếu theo mà làm, hết đường cự cãi!”

Sơn đẩy hộp mực dấu tròn màu đỏ thắm sang mép bàn, đưa cây bút máy cho người ngồi gần nhất:

“Bây giờ xin mời đại diện từng hộ ký tên và điểm chỉ vào biên bản.”

Thím Bảy là người sốt sắng bước lên đầu tiên. Bàn tay tháo vát gầy guộc của thím còn vương mùi bùn và vảy cá, vụng về đón lấy cây bút máy. Thím mím môi nắn nót ký từng chữ “Lê Thị Bảy” nghiêng ngả, rồi cười giòn tan:

“Tui dân chài lưới chữ nghĩa có hạn, nhưng cái bụng tui ưng thuận một trăm phần trăm. Đất đai rạch ròi thì cá tôm mùa lũ mới có chỗ trú, xóm giềng mới ăn đời ở kiếp với nhau được!”

Nói đoạn, thím ấn mạnh đầu ngón tay cái vào khay mực đỏ au rồi dằn thật mạnh lên góc giấy, tạo thành một dấu vân tay tròn trịa, đỏ thắm như chùm hoa trang trổ bông bên mé rạch.

Kế đó, ông Phước chầm chậm đứng dậy. Ông gỡ điếu thuốc rê cháy dở trên môi giúi vào gáo dừa khô, đôi vai hơi còng khẽ rung lên. Ông nhìn sang cụ Hằng, ánh mắt chứa chan vẻ nhẹ nhõm như vừa trút được tảng đá nặng đè trong lòng suốt hai mươi năm qua. Ông Phước cầm bút, tay run nhẹ nhưng nét chữ ký xuống dứt khoát lạ thường.

“Chị Hằng coi... tui ký rồi nghen,” ông Phước nói nhỏ, giọng trầm đục. “Từ rày về sau, cọc tràm chữ thập mé bụi trâm bầu là mốc muôn đời. Anh Lộc dưới suối vàng chắc cũng mát lòng.”

Cụ Hằng khẽ gật đầu, bờ môi nhăn nheo mấp máy nhưng không nói thành lời. Bà nhìn sang anh Cương. Người rể mới của xóm bước tới bên bàn, gương mặt chất phác đỏ ửng vì ngượng ngùng. Cương không biết chữ, liền xin phép cán bộ Sơn chấm trọn ngón tay trỏ vào hộp mực đỏ, ấn một dấu chỉ dứt khoát bên cạnh phần đất giáp ranh phía Bắc.

“Tui xin thề trước mặt Trưởng ấp với bà con, sáng mai tui vác đủ số tràm với đăng tre lại đắp bờ bao mé Đông, không dám sai một lời!” Cương gãi đầu, giọng chắc nịch.