Chương 15: Bước chân xuống bùn sâu

Tiếng sạt lở đất trầm đục vừa dội vào vách liếp giữa đêm khuya khiến Minh Đăng giật mình choàng tỉnh. Nó ngồi bật dậy trên chõng tre, ngực đập thình thịch, hai bàn tay quờ quạng vội ôm lấy tấm bìa các-tông vẽ than củi áp chặt vào bụng. Ngọn đèn dầu hạt đỗ trên vách nứa vẫn leo lét tỏa khói cay sè. Bà nội đã thức tự bao giờ, đứng bên bậu cửa nhìn đăm đắm ra màn sương đêm giăng trắng xóa ngoài mé ruộng sạt lở.

Mờ sáng hôm sau, tiếng vỏ lãi đuôi tôm xé toạc làn sương lạnh buốt trên con rạch xóm. Mặt trời vừa ló rạng sau rặng tràm đằng xa, hắt những vạt sáng màu vàng cam mờ ảo xuống mặt nước lũ đỏ quạch phù sa. Cả bờ đê phía Đông giáp ranh ruộng sen nhà cụ Hằng đã đông nghẹt bóng người.

Trưởng ấp Tư Bình mặc bộ đồ bà ba xám, chân xỏ đôi dép râu đã mòn gót, tay phe phẩy chiếc nón lá rách vành. Đứng cạnh ông là cán bộ Nguyễn Văn Sơn, chiếc cặp da nâu sờn mép đeo chéo qua vai, ống quần xắn cao quá gối để lộ đôi bắp chân trắng trẻo. Đủ mặt đại diện năm hộ gia đình trong ấp: thím Bảy quấn khăn rằn quanh cổ, hai tay ôm chiếc nẹp tre đo cá; ông Phước gầy gò đứng tựa lưng vào một gốc tràm còi, đôi mắt trũng sâu nhìn trân trân xuống ngọn sóng dập dềnh; anh Kim Cương lầm lì đứng cạnh mé nước, bàn tay vạm vỡ nắm chặt cán xẻng.

Riêng Nguyễn Văn Tấn đứng dạng chân giữa lối mòn trên mặt đê, ngực áo phanh rộng để lộ làn da đỏ au vì dầm nắng. Ông ta vung vẩy chiếc sào tre dài ngoằng, giọng oang oang át cả tiếng sóng vỗ bì bọp vào chân bờ đất:

"Tui nói cho bà con nghe rành mạch! Nước lũ tràn về xóa sạch bờ đất cũ rồi, giờ mặt ruộng phẳng lì như cái mâm đồng, làm gì còn dấu tích nào từ hai mươi năm trước mà lần với mò! Muốn phân ranh cho công bằng, cứ nhằm mí nước tràn sâu nhất mé ruộng lúa nhà tui mà giăng dây cắm cọc sắt mới. Chứ cứ dây dưa vin vào mấy lời kể vu vơ, lỡ con nước thượng nguồn tràn về cuốn sạch vạt lúa mùa thì ai đền cho tui?"

Trưởng ấp Tư Bình nhíu mày, giơ tay xua xua:

"Anh Tấn nói năng cho đàng hoàng. Cán bộ xã đã xuống tận nơi với giấy tờ đo đạc, ai đúng ai sai thì chiếu theo tập quán canh tác với mốc giới rành mạch. Đừng có hở miệng là đòi giăng dây cắm cọc ngang xương."

Đăng đứng nép sau vạt áo bà ba đen của cụ Hằng, cảm nhận được hơi ấm tỏa ra từ lưng bà. Chiếc khăn rằn màu cháo lòng của ông nội quàng trên cổ Đăng khẽ rung rinh theo từng cơn gió chướng thốc qua. Cụ Hằng vẫn đứng thẳng lưng, một tay chống cây gậy tràm già bóng lẫy, ánh mắt phẳng lặng nhìn thẳng vào mặt Tấn, không hề lộ vẻ nao núng.

Cán bộ Sơn mở cặp da, rút ra tập giấy biên bản kẹp trên tấm bảng gỗ, cất giọng nhã nhặn:

"Thưa bà con, trích lục bản đồ giải thửa chi tiết của xã chưa kịp hoàn thiện sau mùa lũ, nên sáng nay việc khảo sát thực địa dựa vào các mốc cọc tràm ngầm cổ truyền là căn cứ quan trọng nhất. Cháu Đăng, cháu cầm bản vẽ than củi lại đây cho chú xem nào."

Đăng nuốt một ngụm nước miếng, ngực thắt lại trong một thoáng rụt rè. Nó nhìn đám đông người lớn đang dồn mọi ánh mắt soi mói về phía mình. Tấn trừng mắt lườm, khóe môi nhếch lên nụ cười khẩy đầy vẻ coi thường. Đăng run rẩy định lùi bước, nhưng bàn tay gầy gò, thô ráp đầy nếp nhăn của cụ Hằng đã khẽ đặt lên vai nó. Bàn tay của bà ấm sực, ngón tay nhẹ nhàng đẩy nó về phía trước.

"Bước đi, thằng Đăng. Ra đồng dẫn đường cho cán bộ," cụ Hằng nói khẽ, giọng trầm đục mà dứt khoát.

Đăng hít một hơi thật sâu. Lời dặn của bà đêm qua như ngọn lửa bùng lên trong tâm trí nó: Mày là cháu đích tôn của ông Hứa Văn Lộc, từng cọng sen dưới đáy bùn kia là mồ hôi của ông nội mày. Đăng ôm chặt tấm bìa các-tông thùng mì gói trước ngực, bước lên mép đê sạt lở.