Chương 18: Lửa thử vàng trước đoàn thanh tra

Tiếng cánh cửa xe com-măng-ca đóng sập lại giòn giã ngoài ngõ kho cắt đứt luồng suy nghĩ của cụ Tạ Đình Khang. Qua rặng xà cừ cổ thụ, ba cán bộ trong trang phục bạt màu cỏ úa chỉnh tề, nẹp cặp da nâu bên hông sải bước tiến vào sân hợp tác xã. Dẫn đầu là ông Trần Hào, Trưởng phòng Chăn nuôi Ty Nông nghiệp tỉnh, theo sau là hai kỹ sư trẻ của Ủy ban huyện mang theo thước dây và sổ kiểm tra đóng dấu đỏ.

Chủ nhiệm Nguyễn Duy Thìn vội vàng vuốt lại nếp áo chàm đã sờn rách, nén tiếng thở dài lo âu rồi rảo bước ra nghênh đón. Bước chân ông Thìn thoáng chút run rẩy; dù đàn lợn vừa qua cơn bĩ cực, nhưng cái bóng đè của đợt thanh tra gắt gao giữa lúc vụ đông thiếu đói vẫn khiến lòng người đứng đầu hợp tác xã như có lửa đốt.

Cụ Khang điềm đạm chống chiếc gậy tre mộc, cùng bé Mận và bác thợ mộc Bùi Văn Đước đứng nép bên chái chuồng đón khách. Cụ Khang khẽ ngoảnh lại, thấy Trịnh Hữu Lãm đứng phía sau lặng lẽ cúi gầm mặt, hai bàn tay chắp chặt trước bụng, những đốt ngón tay tím tái vì tì nén cảm giác ăn năn.

“Chào đồng chí Thìn!” Ông Trần Hào cất giọng sang sảng, bắt tay chủ nhiệm thật chặt rồi đưa mắt nhìn quanh dãy chuồng trại lợp mái xi măng xen lẫn liếp nứa còn ướt đẫm nước mưa. “Mấy hôm nay giông bão trái mùa, rét cắt da cắt thịt, lại nghe tin nhiều nơi lợn giống lăn ra tháo dạ chết hàng loạt. Huyện ủy và Ty sốt ruột quá, cử ngay chúng tôi xuống cơ sở kiểm tra thực tế xem bốn mươi lăm con lợn giống hạt nhân của Đông Sơn xoay xở ra sao.”

“Báo cáo đồng chí Trưởng đoàn… mời các đồng chí vào chuồng kiểm tra trực tiếp ạ,” ông Thìn nuốt khan một ngụm nước bọt, giơ tay làm cử chỉ mời.

Đoàn kiểm tra sải bước vào gian chuồng tập thể. Mấy anh cán bộ huyện đã rút sẵn bút máy kim tinh cùng sổ công tác, chuẩn bị ghi nhận những thiếu hụt hay dấu hiệu còi cọc thường thấy trong mùa giáp hạt. Thế nhưng, vừa đặt chân qua bậc cửa nẹp gỗ sung, không khí ấm sực phảng phất mùi men chua thơm dịu tựa nếp nương lên men lập tức khiến ông Hào khựng lại.

Không hề có mùi xú uế tanh tưởi hay mùi phân đạm hăng hắc nghẹt thở. Cả dãy chuồng lớn ba mươi chín con sáng sủa, khô ráo lạ thường dưới lớp đệm rơm nếp dày dặn. Từng con lợn giống ngoại pha nội nằm rải rác bên những chiếc máng ăn bằng gỗ sung mới tinh, da dẻ hồng hào, lông mao bóng mượt áp sát vào thân mình nở nang. Phía góc chuồng, những bãi phân se tròn, đóng khuôn đen nhánh chứng minh hệ tiêu hóa của chúng đang ở trạng thái vô cùng sung sức.

Một kỹ sư trẻ cắm cúi ghi chép số liệu tăng trọng ấn tượng vào trang sổ mở sẵn, rồi cúi rạp người, dùng que tre vạch lớp da sau gáy một con lợn đực giống lang khoang, ngạc nhiên reo lên:

“Kỳ lạ thật đấy chú Hào ơi! Không có dấu hiệu tích nước hay phù nề do đạm giả tạo. Bắp đùi săn chắc, bụng thon gọn chứ không trướng to bè bọng. Lớp mỡ dưới da rất mỏng, đàn này tăng trọng nạc hoàn toàn tự nhiên!”

Ông Hào bước nhanh tới từng ô chuồng, mắt ánh lên vẻ thán phục. Ông đưa tay sờ nắn sống lưng rộng bản của con lợn đầu đàn vừa khoan khoái ngáy khò khè, đoạn quay sang góc chuồng cách ly phía đông – nơi sáu con lợn thí nghiệm của cụ Khang đang ủi mõm nhai rơm rôm rốp:

“Tuyệt vời! Bốn mươi lăm con lợn giống của các đồng chí không sót một mống, con nào con nấy khỏe mạnh vượt xa chỉ tiêu kế hoạch của tỉnh giao. Giữa mùa đông đói kém này, các đồng chí lấy đâu ra thức ăn tinh bột mà nuôi được đàn giống nở nang thế này?”

Ánh mắt sắc sảo của vị trưởng đoàn bỗng dừng lại ở năm chiếc thùng gỗ sung ghép mộng mang cá đặt thẳng hàng bên chái chuồng. Nắp thùng đậy bằng ba lớp lá chuối hột hơ lửa, chèn hai viên đá cuội nhẵn bóng. Một kỹ sư trẻ tò mò khẽ nhấc mép lá, lập tức một luồng hơi men nồng ấm, ngọt thanh như mật mía quyện mùi ngô rang bốc ra ngào ngạt.

“Đây là… nông cụ gì thế này?” Ông Hào bước tới, hít sâu một hơi rồi cẩn thận miết tay lên thớ gỗ sung dày hai đốt ngón tay. “Gỗ sung ghép mộng kín, hoàn toàn không có mùi dầu hay đinh sắt. Mùi thơm này từ đâu ra?”

Chủ nhiệm Thìn thở phào một hơi dài nhẹ nhõm, ánh mắt rạng rỡ nhìn về phía cụ già tóc bạc phơ:

“Báo cáo đồng chí Trưởng đoàn, đây là sáng kiến ủ men vi sinh thảo mộc bằng chõ gỗ sung của cụ Tạ Đình Khang – lão nông kỳ cựu của hợp tác xã chúng tôi đấy ạ!”

Ông Hào xúc động bước lại gần cụ Khang, trân trọng nắm lấy bàn tay thô ráp nứt nẻ của cụ: