Chương 21: Bồ đất vượt sương muối

Bát chè xanh trên tay cụ Tạ Đình Khang vẫn còn bốc khói nghi ngút. Cụ chậm rãi nhấp thêm một ngụm nhỏ, cảm nhận vị chát thanh đọng lại nơi cuống họng, rồi khẽ đưa mắt nhìn sâu vào cõi tâm thức. Nơi đó, bức đồ hình bách nghệ mờ nhạt đi một nửa, những đường nét thủy mặc vốn rực rỡ nay mỏng mảnh như sương sớm chớm tan. Lạ lùng thay, cụ chẳng hề thấy tiếc nuối hay hụt hẫng. Khi trông ra bàn, thấy thếp giấy trắng của Lãm cùng cuốn sổ bọc báo cũ của Mận đã đặc kín những dòng mực tươi ngay ngắn, lòng cụ lắng lại, thanh thản như mặt nước sông Mã ngày lặng gió.

"Xong cả rồi thưa cụ!" Lãm buông chiếc bút kim tinh xuống mép bàn, hai bàn tay khẽ xoa vào nhau cho bớt cóng, giọng nghẹn ngào. "Từng con số, từng tỉ lệ tro nếp, rễ cỏ sữa với cách ủ trong thùng gỗ sung, chúng cháu đều ghi chép rành rọt, không sót một ly."

Mận cẩn thận vuốt lại từng trang giấy phẳng phiu, hai gò má ửng đỏ bên ngọn đèn dầu:

"Cháu chép kỹ cả cách ngửi mùi men chín tới nữa ông ạ. Bà con trong xã chỉ cần đọc cuốn cẩm nang này là tự tay làm được, chẳng còn sợ bổi chua hay lợn lạnh bụng."

Cụ Khang mỉm cười đôn hậu, gật đầu bảo:

"Tốt lắm. Đạo làm nông quý nhất ở chỗ sẻ chia. Các cháu giữ được cái tâm ấy thì đất cằn mấy rồi cũng trổ hoa."

Đêm càng về khuya, gió bấc càng rít liên hồi qua khe liếp. Đến tang tảng sáng, một đợt sương muối giá buốt chưa từng thấy tràn xuống thung thổ ven đê. Cụ Khang khoác tấm áo bông chần bước ra sân kho, thấy cỏ cây ven đường đều bạc phếch một màu trắng lạnh tê tái, buốt thấu tận xương tủy.

"Rét thế này, lợn dễ sinh chứng tháo dạ lắm!" Lãm từ chái bếp hớt hải chạy ra, vai vác đôi sọt tre, mặt mày tái ngắt vì lo lắng.

"Chớ cuống," cụ Khang điềm tĩnh vỗ vai anh. "Ta đã chuẩn bị từ trước rồi. Đi theo ông."

Cụ dẫn Mận và Lãm bước vào góc chái kho khô ráo. Nơi ấy, những chiếc bồ tre trát đất thó kín mít được kê cao trên những giàn nứa vững chãi. Cụ Khang dùng mũi dao bài cạy nhẹ lớp đất thó niêm phong quanh miệng bồ. Lớp đất khô vỡ vụn rơi lách chách, để lộ bên trong những nắm rễ cỏ sữa, rễ sim đồi và vỏ đậu xanh lòng đã được sao vàng khử ẩm từ dạo trước. Một mùi hương thảo mộc nồng ấm, khô giòn xộc thẳng vào cánh mũi, xua tan ngay cái giá lạnh đặc quánh của buổi sớm sương muối.

"Mận, cháu bốc lấy ba đấu rễ sao khô này, đem giã giập rồi hòa vào nước ấm đun sôi," cụ Khang phân công rành rọt. "Chú Lãm gánh nước thuốc chia đều cho từng ô chuồng. Nhớ cho đàn lợn uống lót dạ trước khi đổ bổi."

Mận thoăn thoắt làm theo lời ông, tay bốc thảo mộc nhanh nhẹn, khéo léo. Lãm gánh từng thùng nước ấm nghi ngút khói chạy sang dãy chuồng lớn, không nề hà bùn đất hay gió bấc cắt da.

Khi cụ Khang bước sang dãy chuồng tập thể, cảnh tượng trước mắt khiến cụ thở phào nhẹ nhõm. Dưới bàn tay gia công tài hoa của bác Đước, những chiếc thùng gỗ sung ghép mộng mang cá khít khao đang phát huy công dụng tuyệt vời. Lớp gỗ sung bánh tẻ dày hai đốt ngón tay giữ nhiệt kín như bưng, khiến khối bổi men bách nghệ bên trong luôn nóng hổi. Khi Mận mở nắp chõ, từng luồng khói ấm thơm phức mùi cơm rượu nếp cái cùng vị bùi ngậy của ngô rang bốc lên ngùn ngụt, lan tỏa khắp gian chuồng, sưởi ấm cả không gian xám xịt vì sương giá.