Chương 7: Gõ cửa xưởng mộc Bùi gia

Lớp khói xám tro trong thức hải dần lắng xuống, nhưng luồng hơi buốt lạnh từ bức đồ hình vẫn khiến cụ Tạ Đình Khang rùng mình. Dưới lòng chảo gang, nắm lá sắn băm vụn bắt đầu sém đen, bốc lên mùi ngai ngái hăng nồng xộc thẳng vào sống mũi. Cụ Khang vội gạt phắt chiếc đũa cả sang một bên, cúi người nhấc chiếc chảo gang ra khỏi kiềng than rực lửa, đặt vội xuống nền đất nện.

“Ông ơi, khói này hắc quá, chẳng thơm bùi như mẻ cám trấu lúc nãy!” Bé Mận đưa tay áo nâu chấm nhẹ khóe mắt đang cay xè, vẻ mặt đầy thắc mắc nhìn cụ.

Cụ Khang thở dài một tiếng, cẩn thận vốc một nhúm tro bếp phủ lên đám than củi nhãn để hãm bớt nhiệt:

“Nhựa say đấy cháu ạ. Lửa trần nóng gắt chỉ hong khô được phần xác lá bên ngoài, còn cái chất say ngấm ngầm bên trong cuống thì vẫn đọng nguyên. Đem thứ lá này ném vào máng, sáu con lợn giống của ta nhẹ thì chướng hơi say khướt, nặng thì đứt ruột mà chết.”

Cụ đứng thẳng người, ánh mắt chăm chú hướng về khoảng không trước mặt. Trong tâm thức cụ, bóng dáng chiếc thùng gỗ sung ghép mộng tròn trịa, thành dày hai đốt ngón tay vẫn tỏa ra vầng sáng ấm áp, mộc mạc như chiếc chõ đồ xôi ngày Tết. Lời dạy của tiền nhân bỗng vọng về rõ mồn một trong trí nhớ lão nông sáu mươi chín tuổi. Cây sung mọc ven bờ bãi, rễ ngậm nước sông Mã, thân gỗ tuy mềm xốp không chuộng làm cột kèo nhà cửa, nhưng thớ thịt lại chứa thứ tinh chất thanh ngọt, háo khí và ủ men tuyệt hảo. Muốn khử sạch nọc độc của lá sắn tươi bạt ngàn ngoài bãi bồi, chỉ có cách đem nó ủ chua trong lòng gỗ sung để khí độc tự tiết ra ngoài theo men sống.

“Mận này,” cụ Khang phủi bụi cám bám nơi vạt áo, giọng trầm ấm dứt khoát. “Dập nốt tàn than rồi theo ông sang xưởng mộc đầu thôn. Ta phải nhờ bác Đước đóng gấp một bộ thùng chuyên dụng thì đàn giống mới có cái ăn lót dạ qua đợt rét.”

Con Mận ngoan ngoãn dạ ran, lanh lẹ dọn dẹp quanh bếp rồi rảo bước theo sau ông nội.

Băng qua rặng tre ngả bóng che mát con đường đất dẫn vào thôn Vĩnh Lạc, tiếng đục đẽo “cộc… cộc…” chan chát vang lên từ góc vườn xưởng mộc Bùi gia. Mùi dăm bào, mùi nhựa gỗ tươi quyện cùng mùi khói rạ tạo nên một không khí lao động hăng say, rộn rã giữa trưa đông.

Bên hiên xưởng đầy những mẩu gỗ tạp và phoi bào cuộn tròn như vỏ đỗ, bác thợ mộc Bùi Văn Đước năm mươi hai tuổi đang cởi trần trùng trục, phô thân hình vạm vỡ như lim, hai cánh tay gân guốc thoăn thoắt đẩy lưỡi bào sắt trên một tấm ván mít. Nghe tiếng bước chân lạo xạo trên sân rơm, bác Đước ngẩng đầu lên, quệt ngang giọt mồ hôi trên vầng trán lấm tấm hoa râm, cất giọng sang sảng:

“Kìa, bác Khang! Nghe đâu sáng nay bác vừa làm cho thằng Lãm tím mặt ở góc chuồng tập thể, sao giờ trưa trật lại dắt con Mận sang đây thế này?”

Cụ Khang bước qua đống mùn cưa, cười xòa rồi đặt chiếc nón mê lên góc bàn thợ:

“Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ đồn xa gớm nhỉ. Tôi sang đây là có việc hệ trọng muốn cậy nhờ tay nghề của chú.”

Bác Đước với chiếc khăn vải xô vắt trên cột nhà lau vội ngực, kéo hai chiếc đòn gỗ mời cụ Khang cùng bé Mận ngồi xuống, đoạn xởi lởi hỏi:

“Bác cứ dạy. Việc gì chứ việc cứu mấy con lợn giống của bà con thôn ta thì em chẳng tiếc công tiếc sức đâu. Cần máng ăn hay thang nẹp chuồng?”