Chương 13: Gió động sân từ đường

Lồng ngực Lại Hữu Tĩnh phập phồng dữ dội, hơi thở đứt quãng phả từng luồng khói trắng vào khoảng không buốt giá nơi cổng gạch. Mồ hôi lạnh toát ra đẫm cả sống lưng, anh đứng chôn chân nhìn cụ Bá Khiêm đang chậm rãi chống gậy bước tới. Bao nhiêu nỗi sợ hãi, phẫn uất đè nặng suốt từ sáng sớm như chực vỡ òa qua lời báo tin hốt hoảng. Thế nhưng, cụ cố chín mươi hai tuổi chỉ dừng lại trước mặt anh, ánh mắt đượm vẻ từ hòa mà thâm sâu tựa giếng nước cổ đầu làng. Cụ đưa bàn tay gầy guộc nổi rõ từng đường gân xanh vỗ nhẹ lên bả vai run rẩy của anh, giọng trầm ấm mà vững chãi:

“Tĩnh này, nước có đục thì mới gạn được cặn, lòng người có rối thì nếp nhà mới cần kẻ giữ lửa phải thật vững tâm. Chú Thao muốn dán bảng rêu rao trước cửa kho thì cứ để chú ấy dán. Cây ngay thẳng trong rừng chẳng sợ gió bấc lay cành. Việc kho tàng ngày mai cứ theo phép họ mà ứng xử, chớ để cơn giận làm mờ mắt.”

Hơi ấm từ bàn tay cụ cố cùng lời răn dạy mực thước như dòng suối trong xua tan cơn bấn loạn đang sôi réo trong dạ Hữu Tĩnh. Anh nén một tiếng thở dài, vòng tay thưa vâng rồi dìu cụ bước qua ngưỡng cửa từ đường.

Sớm hôm sau, ngày mười bốn tháng Chạp, sương muối giăng mắc một màng trắng đục như khói trên những ngọn tre cong vút ven ngõ. Trời rét căm căm, gió bấc thổi thông thốc qua từng kẽ ngói rêu phong, nhưng khoảnh sân rộng lát gạch Bát Tràng đỏ sẫm của từ đường họ Lại đã chật ních người. Các bậc cao niên, tộc biểu của cả chi trưởng lẫn chi thứ tề tựu đông đủ, ai nấy đều khoác áo the thâm, khăn xếp ngay ngắn, hơi thở phả ra trắng xóa giữa khoảng sân lạnh buốt. Không khí ngột ngạt, căng thẳng hệt như một đống bổi khô đang chực chờ tàn lửa để bùng cháy.

Giữa sân từ đường, cạnh chiếc bàn đá mộc mạc, Lại Quý Thao đứng sừng sững trong bộ áo dài the xanh thẫm. Gương mặt gã lộ vẻ sắc sảo, đôi mắt xếch đảo qua đảo lại giữa đám đông, ngón tay thon dài không ngừng vân vê chuỗi hạt bồ đề. Ngay trên mặt bàn, cỗ thùng đấu gỗ dâu mới toanh quét dầu trẩu bóng loáng được đặt chình ình cạnh cuốn sổ bìa nâu dày cộm.

Hắng giọng một tiếng thật vang, Quý Thao chắp tay vái chào bốn phía rồi giở cuốn sổ ra, cất giọng rành rọt, đanh thép:

“Kính thưa các cụ cao niên, thưa toàn thể chú bác cùng anh em tộc biểu hai chi! Kho lương họ Lại là mồ hôi nước mắt của tổ tiên bồi đắp trăm năm qua, một hạt thóc rơi vãi cũng là mang tội với tiền nhân. Năm nay bão lũ hoành hành, ruộng bãi bồi ven sông Chu thất bát đã đành, nhưng khi tôi cùng người coi sóc kiểm kê sổ thu tô đầu mùa và đối chiếu số lúa xuất chẩn, thì kho họ bị hụt mất hơn hai trăm đấu thóc!”

Lời Quý Thao vừa buông ra, cả sân từ đường lập tức xôn xao như ong vỡ tổ. Mấy bác trung niên chi thứ nhìn nhau bàng hoàng, còn các cụ già thì run rẩy chòm râu bạc, mắt tròn xoe kinh ngạc. Quý Thao nhấc bổng cỗ thùng đấu dâu mới lên cao, đoạn dằn mạnh xuống mặt bàn đá phát ra một tiếng “cạch” chói tai:

“Thưa các bậc bề trên! Cỗ đấu dâu này chính tay tôi đóng theo quy chuẩn gia truyền, gỗ dâu ngâm phơi đúng mực, thước tấc vuông vức, đong đâu chuẩn đấy, không sai một mảy! Thóc tá điền nộp vào kho thì thiếu hụt nghiêm trọng, mà lúa xuất kho phát chẩn lại bừa bãi không rõ đầu đuôi. Chi trưởng nắm quyền giữ hòm chìa khóa, coi sóc từ đường và kho lúa bấy lâu nay mà để thất thoát ngần ấy lương thực ngay trước ngày đại tế, há chẳng phải là quá đỗi tắc trách, coi thường công quỹ dòng tộc hay sao?”

Nghe những lời buộc tội gay gắt ấy, mấy người đàn ông chi thứ bị kích động liền đứng bật dậy, mặt đỏ gay vì phẫn nộ. Một ông chú họ xắn tay áo, bước dấn lên mấy bước, chỉ tay về phía Hữu Tĩnh:

“Hơn hai trăm đấu thóc! Đấy là miếng cơm manh áo để cả họ vượt qua mùa đông buốt giá! Chi trưởng giữ kho mà làm ăn tắc trách đến mức ấy thì còn mặt mũi nào ăn trên ngồi trốc?”

Một người khác cũng phụ họa, giọng gay gắt vang cả một góc sân: