Chương 19: Thanh gạt đuổi tà gian

Gió bấc thổi thốc qua rặng tre ngà bên tường hoa, làm tà áo kép của cụ Bá Khiêm khẽ bay phần phật. Giữa khoảng sân gạch Bát Tràng im phăng phắc sau tiếng thét trâng tráo của Trịnh Cường, tờ văn tự nợ màu vàng đục giơ cao trên tay gã phú hào như một lưỡi dao nhọn hoắt chĩa thẳng vào ba mươi mẫu ruộng hương hỏa họ Lại. Đám bô lão chi thứ hoang mang nhìn nhau, vài người thở dài ngao ngán, còn Hữu Tĩnh thì nắm chặt hai bàn tay đến mức đốt ngón trắng bệch, lồng ngực phập phồng nén cơn uất nghẹn.

Cụ Bá Khiêm vẫn đứng sừng sững bên bàn đá tiền tế. Gương mặt đồi mồi của bậc đại lão chín mươi hai tuổi không hề gợn chút nao núng, đôi mắt tinh anh phẳng lặng tựa mặt nước giếng khơi. Cụ thong thả gõ đầu gậy trúc ngà xuống thềm đá ba tiếng đanh gọn, tiếng vang trầm ấm lập tức dập tắt những xao động vừa chớm nở trong sân.

Đưa tay vuốt chòm râu bạc như cước, cụ Khiêm nhìn thẳng vào khuôn mặt đỏ gay đang giần giật vì đắc chí của Trịnh Cường, cất giọng sang sảng mà khoan thai:

“Chú Trịnh chớ vội đem khế ước ra dọa người làng Vọng Khê. Giấy trắng mực đen cố nhiên là chứng cớ, nhưng trời đất soi chung, luật vua phép nước cùng hương ước xóm làng há lại dung dưỡng cho thứ giấy nợ sinh ra từ mưu đồ gian trá hay sao?”

Trịnh Cường cười nhạt một tiếng the thé, quơ mạnh tờ giấy trước mặt lý trưởng và hương lão:

“Cụ Khiêm đừng nói lời quanh co! Chữ ký rành rành của người coi sóc kho lương, dấu hoa tay đỏ chót! Ba mươi lượng bạc trắng ta giao nộp đủ, nay đến hạn không bạc thì lấy ruộng cấn trừ! Luật triều đình nào cấm việc nợ nần gán đất?”

Cụ Khiêm khẽ nhếch môi, chậm rãi nhấc thanh que gạt đồng gia truyền sáng loáng lên trước ngực. Mép que đồng vát thẳng tắp phản chiếu ánh nắng hanh hao của ngày rằm tháng Chạp. Cụ bước một bước tới gần bàn đá, giọng đanh thép tựa tiếng chuông đồng:

“Chú hỏi luật triều đình, vậy lão già này xin nhắc cho chú tường tận! Luật Hồng Đức cùng chiếu chỉ khuyến nông ban bố khắp bốn phương xưa nay đều định rõ: kẻ nào cố ý đục khoét dung tích, chế tạo đấu đong sai lệch để lừa gạt bách tính, nhẹ thì phạt trượng thích chữ, nặng thì tịch thu toàn bộ gia sản và lưu đày nơi biên viễn! Hương ước làng Vọng Khê khắc trên bia đá đình làng cũng ghi rành rành: nghiêm cấm quân gian thương mượn thói cho vay nặng lãi, lập mưu câu kết với kẻ giữ kho để thôn tính đất ruộng tự điền tế tự của các dòng họ!”

Cụ Khiêm quay sang chìa mảnh giấy bản vừa tìm thấy dưới hầm xưởng mộc cho lý trưởng làng Vọng Khê, rồi chỉ thẳng đầu que gạt đồng vào mặt Trịnh Cường:

“Tờ giao ước này chú ép Quý Thao ký kết, dùng ba mươi lượng bạc dụ dỗ cháu ta vào canh bạc lận ngoài phố huyện, rồi cấp phôi gỗ non và bản vẽ để đóng ra hai cỗ đấu giả. Một cỗ khoét sâu để bòn rút tô thóc của bà con tá điền, một cỗ độn đáy dày để bớt xén phần chẩn tế của góa phụ neo đơn! Chú tính kế làm rỗng kho lương họ Lại, đợi đến ngày rằm tế họ dồn chi trưởng vào chân tường hòng cướp trắng ba mươi mẫu ruộng màu mỡ bến sông Chu để lập bến buôn muối! Tang chứng đấu giả còn nằm trơ trên bàn đá kia, nét chữ và số đo trên mảnh giấy này trùng khớp từng phân từng tấc với bàn tay chú vẽ ra! Một tờ văn tự nợ dựng nên từ trò lừa đảo đo lường, phạm vào quốc pháp, mưu toan cướp đoạt tự điền của tổ tiên, mà chú dám vác mặt đến từ đường tôn nghiêm đòi thi hành hay sao?”

Từng câu, từng lời của cụ Khiêm tựa như từng nhát búa nện thẳng vào mưu đồ hiểm ác bấy lâu nay giấu kín. Trịnh Cường thoáng run rẩy, nụ cười đắc thắng đông cứng trên môi. Hắn giật thót lùi lại nửa bước, bàn tay cầm giấy nợ khẽ chao đảo.

Lý trưởng làng Vọng Khê lúc này bước lên thềm đá, sau khi săm soi mảnh giấy bản và cỗ đấu độn ván dổi, liền đập mạnh tay xuống bàn đá xanh, cất tiếng nạt lớn:

“Cụ Lại Bá Khiêm nói không sai một mảy may! Làng ta lấy nề nếp gia phong làm gốc, ba mươi mẫu ruộng bãi bồi của họ Lại là đất hương hỏa đăng bộ trong sổ làng từ ba đời trước. Quân gian thương to gan dám làm cỗ đấu giả bòn rút mồ hôi nước mắt của dân lành, lại toan cướp đất thờ tự, tội này trình lên quan phủ chỉ có nước gông cổ vào ngục tối!”