Chương 3: Tờ Lệnh Xuất Hành

Mục Gia Hòa quỳ trên nền gạch hoa cũ, ngón tay thô ráp khẽ run khi chạm vào cuộn phim 35 ly vừa lăn ra khỏi chiếc hộp gỗ trắc vỡ khóa. Dòng chữ nắn nót bằng mực Cửu Long đã bạc màu: “Nguyệt, mùa thu 1984”. Ngăn kéo bàn tuột hẳn ra sàn, trơ trọi tờ đơn xin ly hôn dưới đáy vỏ đạn pháo sáng. Lồng ngực anh thắt lại buốt nhói. Lời Thu Hằng ban nãy như tát thẳng vào mặt: anh không tệ bạc, nhưng sự vô tâm suốt hai mươi ba năm đã biến vợ mình thành một chiếc bóng thừa thãi. Không thể ngồi yên, Gia Hòa gom toàn bộ những cuộn phim trong hộp vỡ cho vào chiếc hộp thiếc tròn, nhét vào túi áo rồi dắt chiếc xe Phượng Hoàng lao ra đường.

Chập tối, trụ sở Báo Nghệ Tĩnh trên đường Quang Trung vắng tanh. Gia Hòa dắt xe vào sân sau, lách qua cánh cửa hẹp dẫn xuống buồng tối dưới chân cầu thang tòa soạn. Mùi thuốc hãm chua nồng xộc thẳng vào mũi — thứ mùi quen thuộc ngấm vào từng kẽ móng tay anh suốt hai mươi tư năm làm báo. Anh cài then sắt, tắt phụt ngọn đèn trần.

Trong bóng tối đen đặc, đôi tay chai sạn của Gia Hòa vẫn thuần thục lạ lùng. Anh tháo vỏ nhựa cuộn phim, cắt đầu dải phim rồi luồn vào rãnh xoắn ốc của lõi tank tráng. Từng vòng nhựa kêu lách cách theo nhịp miết ngón tay. Nạp phim xong, anh lắp lõi vào hộp sắt, vặn chặt nắp kín sáng. Đo nhiệt độ thuốc hiện xong, anh chậm rãi rót dung dịch vào miệng tank, một tay bấm giờ, một tay xoay đều trục lõi cho thuốc ngấm đẫm nhũ tương. Hết giờ, anh chắt thuốc hiện, rót thuốc dừng, rồi ngâm thuốc hãm để định hình dải phim.

Quy trình hóa chất hoàn tất, Gia Hòa bật ngọn đèn an toàn màu đỏ ở góc tường. Ánh đỏ nhờ nhờ rọi xuống bồn rửa sắt tây loang lổ. Anh mở nắp tank, nhấc cuộn phim ra xối nước mát rồi dùng kẹp gỗ kéo căng lên ngang tầm mắt. Từng ô hình âm bản màu xám đen hiện rõ trên dải nhựa trong suốt. Gia Hòa nheo mắt nhìn qua một khung hình ở giữa.

Đó là Nguyệt.

Trên sân thượng khu tập thể mùa thu năm 1984, Nguyệt đang ngồi xổm bên mẹt thóc vàng. Một tay cô cầm cào gỗ nhỏ vén luống thóc, tay kia khẽ giữ lọn tóc mai bay xõa trong gió heo may. Gương mặt nghiêng nghiêng, phảng phất nét mệt mỏi sau giờ đứng lớp nhưng đôi môi vẫn thoáng nụ cười dịu dàng. Cô không hề hay biết ống kính hướng về mình từ ô cửa sổ tầng hai. Từng vạt nắng nghiêng đổ dài trên lưng áo bà ba bạc màu đều được anh thu trọn vào khung ngắm bằng một góc máy tỉ mỉ, trân trọng đến nghẹn lòng.

Gia Hòa run rẩy đặt dải phim lên giá phơi, quáng quàng mở chiếc hộp thiếc mang theo. Dưới ánh đèn đỏ, anh giở từng cuộn phim âm bản cũ. Gần hai chục cuộn phim nhựa 36 kiểu chưa từng một lần in rọi ra giấy ảnh. Anh cầm kính lúp soi: Nguyệt đứng vá áo bên ngọn đèn dầu năm 1972 khi còi báo động vừa dứt; Nguyệt giặt tã cho con bên giếng nước năm 1968; Nguyệt tựa cằm chấm bài thi dưới ánh trăng khuya...

Tất cả đều là Nguyệt. Hàng trăm khung hình ghi lại cuộc đời cô suốt hai mươi ba năm hôn nhân.

Một cảm giác cay buốt dội ngược lên khóe mắt Gia Hòa. Hóa ra anh đã nhìn ngắm cô nhiều đến thế. Anh say mê dõi theo từng vệt sáng chiếu qua mái tóc cô qua lăng kính chiếc Zenit nặng trịch. Anh yêu cô bằng đôi mắt của một người thợ ảnh si mê ánh sáng, nhưng lại cay đắng bỏ quên cô giữa đời thực. Khi buông máy ảnh xuống, anh để mặc cô một mình xoay xở với củi lửa, gạo mắm, thuốc men và những cơn ốm sốt quằn quại. Tờ đơn ly hôn sáng nay không phải cơn hờn dỗi bột phát, mà là giọt nước tràn ly sau một quãng đời dài đằng đẵng phải làm chiếc bóng vô hình.

Gia Hòa cuộn các dải phim xếp lại vào hộp thiếc rồi nhét sâu vào ba lô. Anh chạy lên tầng hai nộp lá đơn xin nghỉ phép đột xuất mười ngày. Trưởng ban ban đầu nhăn trán, nhưng thấy đôi mắt đỏ hoe cùng vẻ thất thần của tay phóng viên ảnh kỳ cựu, ông thở dài rồi lặng lẽ ký duyệt.

Dắt chiếc xe Phượng Hoàng ra đến cổng tòa soạn thì trời đã sập tối. Dưới bóng cây xà cừ cạnh bốt gác, Lê Đức Toàn và Thu Hằng đã đứng đợi tự bao giờ.

“Thế nào, thủ trưởng cho nghỉ chưa?”

Toàn bước tới, chiếc áo sơ mi cộc tay phanh ngực để lộ vóc dáng đậm người. Bên cạnh anh, Thu Hằng đứng lặng lẽ, hai tay ôm chiếc cặp cói nhỏ, ánh mắt nhìn bố đầy xót xa.